سید علی اصغر شفیع پور
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ سید علی اصغر شفیع پور
آرشیو وبلاگ
      اشتوکلین ()
استروماتولیت

استروماتولیت :

 وازه ی استروماتولیت بر گرفته از کلمه ی یونانی استروما به معنی پوسته، بستر یا چینه و لیتوس به معنی صخره یا سنگ می باشد که در گذشته به آن لامینه های جلبکی گفته می شد.


 

 

 

 

الف) پراکندگی  زمانی استرو ماتولیت ها:

استروماتولیت ها بروی کره ی زمین در دوره ی پرکامبرین فراوان بوده و بهترین ارگانیسم سازنده ی سازنده ی این دوران می باشندچنانچه به طور کلی پالئوزوئیک زیرین را دوره ی گسترش تریلوبیت ها بدانیم باید پروتروزوئیک را دوره ی مربوط به استروماتولیت ها در نظر گرفت . در تصویر زیر پراکندگی و گسترش استروماتولیت های پرکامبرین در سنگهای پرکامبرین در سنگهای کر بناته قاره های مختلف دیده می شود.  

 

نکته قابل تامل در در نقشه بالا مربوط به کشور ایران می باشد .در مورداستروماتولیت های پرکامبرین ایران که به خوبی در تصویر بالامشخص هست، باید این نکته را گفت که سازندهایی که حاوی این ساختارها(استروماتولیت ها) هستند اکثراً دارای سن پر کامبرین بالایی تا کامبرین آغازی بوده که از آن جمله می توان به استروماتولیت های سازند بایندور (پرکامبرین پایانی) و سازند سلطانیه (پرکامبرین پایانی تا کامبرین آغازی) بویژه عضو دولومیت با لایی اشاره کرد. حداکثرتکامل استروماتولیت ها در پروتروزوئیک می باشد و در اواخر پرکامبرین این تکامل نقصان می پذیرد . یکی از نظراتی که در مورد رشد وتکامل استرومانولیتها در پروتروزوئیک وارد است ، نبود جانوران حفارو زیر زمینی و بویژه علفخوران (شکمپایان) برای ناپدید کردن رسوبات می باشد . چون این جانوران با بهم زدن رسوبات ، از رشد کف پوشها در نتیجه از رشد استروماتولیت ها جلوگیری می کنند. این ساختار ها(استروماتولیت ها)،تنوع و تعدادشان در طول پالئوزوئیک کاهش یافته ودر دریای پیشرفته ی امروز کمیاب می شوند. 

 

ب) پراکندگی مکانی استرو ماتولیت ها:

 

با توجه به نکاتی که در بالا بیان شد می توان به این نتیجه رسید که بهترین مکان ها برای تشکیل استرو ماتولیت ها محیط هایی می باشند که موجودات پر سلولی همچون ماهیها و شکمپایان نتوانند پوششهای جلبکی را بخورند و آنها را از بین ببرند در نتیجه محیط باید: الف) به شدت شور باشد ب) بیشترین نور خورشید را دریافت کندج)دارای بیشترین رطوبت باشد د) و دارای انرژی زیادی باشد. به همین دلیل هست که استرو ماتولیتهای عهد حاضر را در مناطق گرم ،مرطوب و آبهای شور محیط هایی چون  سواحل جنوبی خلیج فارس ، باهاماس و شارک بی ملاحظه می کنیم.

 

 

 

ج)مکانیسم تشکیل استرو ماتولیت ها:

 

استرو ماتولیت ها از اتصال مواد رسوب به یک بستر جلبکی یا پوششی از سیانو باکتریها(که قبلاً جلبکهای سبز آبی گفته می شد)تشکیل می شوند . 

 

مکانیسم تشکیل استرو ماتولیت ها بدین صورت می باشد که سیانو باکتری ها از آب، دی اکسید کربن و نور خورشید جهت تهیه غذا استفاده می کنند که محصول دو گانه این جریان اکسیزن و کربنات کلسیم بوده که به صورت لایه ای از لعاب اغلب بالای کف پوشها تشکیل میدهند که دارای حالت چسبندگی می باشد. این مسئله همراه با حالت رشته ای این جلبکها باعث به تله افتادن و محصور شدن ذرات رسوبی شده و تکرار این عمل باعث ایجاد استرو ماتولیت می شود . در نتیجه این ساختارها، از زوج هایی از لایه های تیره غنی از مواد آلی که به طور متناوب با لایه های روشن غنی از رسوب قرار دارند تشکیل می شوند. (با توجه به شکل زیر)

 

 

 

د) طبقه بندی استروماتولیت ها:

 

طبقه بندی استروماتولیتها اغلب بر اساس شکل و مورفولوژی آنها صورت می گیرد که این تغییر در مور فولوژی خود وابسطه به انرژی محیط است به طوری که اگر انرژی محیط کم باشد لامینه ها به صورت موازی و اگر انرژی زیاد باشد این اشکال به صورت گنبدی واگر انرژی خیلی زیاد باشد به صورت گنبد های جدا از هم و ستونی دیده می شوند . بدین ترتیب انواع استروماتولیت ها از نگاه مورفولوژی به 5 دسته تقسیم می شوند :

 

1) استروماتولیت های مسطح Planar Stromatolites)) :

 

ساده ترین نوع استروماتولیت ها می باشند که به طور تیپیک در پهنه های جذر مدی بسته تشکیل می شوند بنابر این ممکن است چند ضلعی های حاصل از خشک شدگی را نشان دهند و حاوی روزنه های لامینه ای (Laminoid Fenestrate)  یا حفرات کشیده  بوده که توسط کانی های تبخیری پر شده اند .

 

 

 

2) استرو ماتولیت های گنبدی(( Domal Stromatolites  :

 

در این نوع استرو ماتولیت ها لامینه ها از یک گنبد تا گنبد بعدی ادامه می یابد . این نوع استرو ماتولیتها در یک طبقه بندی که توسط آقای لوگان و همکاران در سال 1964 ارائه شده تحت عنوان نیمکره های به طور جانبی متصل به هم( کاسه های کنار هم چیده شده)(Hemispheroides (Laterally Linked  یا به طور مخفف (LLH ( معرفی شده اند .

 

 

 

3) استرو ماتولیت های ستونی ((Columnar Stromatolites:

 

ساختمان های منفردی می باشند که ممکن است چندین متر ارتفاع داشته باشند که نتیجه اجبار رشد عمودی برای نفوذ نور خورشید به ارگانیسمها ی فتوسنتز کننده به وجود آیند این نوع استرو ماتولیت ها در تقسیم بندی آقای لوگان تحت عنوان نیمکره های به طور عمودی انباشته(کاسه های روی هم قرار گرفته شده) Vertically Staked Hemipheroids)) یا به طور مخفف ((SHمعرفی شده اند .

 

 

 

 

4) استرو ماتولیت های پیچیده ((Complex  Stromatolites :

 

بعضی از استرو ماتولیت ها ممکن است تر کیبی از گنبد ها و ستون ها باشند . بدین حالت استرو ماتولیت های پیچیده  گفته می شود در تقسیم بندی لوگان از آن به عنوان (LLH-SH) نام می برد .

 

 

 

5) استرو ماتولیت های کروی( انکوئید ها)Oncoids) ) :

 

نوعی ساختمان رسوبی رسوبی می باشند که دارای لا میناسیون داخلی متحد المرکز بوده و ممکن است نا متقارن باشد لو گان از آن تحت عنوان ساختمان های کُروی (ss)نام می برد.

 

   

 

س) اهمّیت استرو ماتولیت ها :

 

استرو ماتولیت ها  فسیل نیستند و به  ما سن معینی را نمی دهند ولی برای تفسیر محیط رسوبی کمک شایانی را می کنند. این ساختها معمولاً در محیطهای ساحلی و نزدیک ساحل ایجاد می شوند .

 

همچنین در چند سال اخیر استفاده های اقتصادی نیز از این ساخت ها شده به طوری که بعد از برش و صیقل دادن این اشکال آنها را به قیمتهای بعضاً گزاف در بازار های بین المللی به فروش می رسانند.

 

 

نکات:

 

نکته1: استروماتولیتها خود نوعی از ریف ها به حساب می آیند در نتیجه به این ساختارها ریفهای استروماتولیتی نیز می گویند.

 

نکته2: در حال حاضر استرو ماتولیت ها درمنتقه اینترتایدال بالایی سواحل جنوبی خلیج فارس (در اینترتایدال پایینی بدلیل وجود موجودات حفار ودر سوپرتایدال بدلیل خشکی زیاد این ساختار ها باقی نمی مانند ) ودر سواحل گرم ومرطوب باهاماس در منطقه اینترتایدال و سوپر تایدال تشکیل می شوند که در اینترتایدال به دلیل وجود موجودات چرنده باقی نمی ماند  و فقط در سوپر تایدال این منطقه دیده می شوند. همچنین حالات ستونی این اشکال در ساب تایدال خلیج کوسه(Shark Bay) غرب استرا لیا نیزدیده می شود

نویسنده: شفیع پور



لینک
مطالب اخیر آکوامارین تورمالین برمه رز کلسیت تصویر میکروسکوپی از ماسه سنگ گلاکونیت دار فلینت Flint (چرت) گالری تصاویر از دانه های ماسه فلوتستون رودستون فریمستون بافلستون
کلمات کلیدی وبلاگ دکتر شریعتی (۱٤) خدا (۱٠) علی (٧) تکامل (٥) امبری و کلوان 1971 (٥) شاملو (٤) عدالت (۳) عرفان (۳) حق (۳) رسوب شناسی (٢) زمین شناسی (٢) بازیافتگی (٢) تورمالین (٢) عشق (٢) تنهایی (٢) مولانا (٢) پرواز (٢) رودخانه بریده بریده (٢) braded stream (٢) پوسته ایران (٢) دکتر یوان اشتوکلین (٢) سبخا (٢) استروماتولیت (٢) مشاوره پایان نامه میکروفاسیس (٢) سازند پابده (٢) tourmaline (٢) دیاپیریسم (٢) بافت انترولیتیک (۱) محیط رسوبی (۱) تی پی (۱) طاقدیس کاذب (۱) چین رسوبی (۱) ساختمان رسوبی (۱) فرمول محاسبه ضخامت واقعی لایه (۱) ضخامت واقعی لایه (۱) مشاوره پایان نامه سنگ شناسی رسوبی (۱) مشاوره محیط رسوبی (۱) مشاوره چینه نگاری سکانسی (۱) تکتونیک البرز شرقی (۱) تکتونیک البرز مرکزی (۱) رخساره های سازند هجدک (۱) ماسه سنگ های سازند هجدک (۱) محیط رسوبی سازند هجدک (۱) شیست های گرگان (۱) سکانس استراتیگرافی آسماری (۱) کیفیت مخزنی آسماری میدان شادگان (۱) دباپیر (۱) چینه نگاری ژئوشیمیائی (۱) ساختمان های رسوبی (۱) ساخت های رسوبی (۱) سازند شیلی پابده (۱) تکوین پوسته قاره ای ایران (۱) پوسته ایران زمین (۱) زمین لغزش افغانستان (۱) پلاگ های زاگرس (۱) دیاپیرهای زاگرس (۱) محیط رسوبی رودخانه ای (۱) رسوبات رودخانه ای (۱) پابده (۱) عکس استروماتولیت (۱) تبریک روز پدر و مرد (۱) مشاوره پایان نامه زمین شناسی (۱) ندول انیدرید (۱) انیدرید ندولی (۱) jovan stocklin (۱) ندول های انیدرید عهد حاضر سبخایی (۱) انیدرید تبخیری (۱) اشتوکلین (۱) دکتر اسپهبد (۱) چینه شناسی (۱) رودخانه بریدد (۱) رودیست (۱) ریف رودیستی (۱) ژوراسیک کرتاسه (۱) اویستر (۱) چینه شناسی پالئوزوئیک ایران (۱) پالئوزویک (۱) اینوسراموس (۱) inoceramus (۱) فسیل کرتاسه (۱) فسیل ژوراسیک (۱) ضخامت لایه (۱) محاسبه ضخامت واقعی لایه (۱) سپتاریا (۱) septaria (۱) ندول سپتاریا (۱) بایندستون (۱) bindstone (۱) بافلستون (۱) bafflstone (۱) فریمستون (۱) framestone (۱) رودستون (۱) rudstone (۱) فلوتستون (۱) floatstone (۱) دانه های ماسه (۱) ماسه زیر میکروسکوپ (۱) فلینت (۱) flint (۱) گلاکونیت (۱) ماسه سنگ گلاکونیتی (۱) رز کلسیت (۱) rose calcite (۱) calcite (۱) burmese tourmaline (۱) محبت (۱) آسمان (۱) عقاب (۱) تغییر (۱) خاک (۱) زمین (۱) شکست (۱) شناخت (۱) فیروزه (۱) aquamarine (۱) قانون جذب (۱) روح من (۱) دکتر قریب (۱) فسیل (۱) سن زمین (۱) تقوی (۱) رمضان (۱) پیروزی (۱) بهار (۱) فروغ (۱) غدیرخم (۱) نوروز (۱) اوشو (۱) مرگ (۱) انتظار (۱) من (۱) زندگی (۱) پنجره (۱) همایش (۱) ایمان (۱) انسان (۱) دیاژنز (۱) کوهزائی لارامین (۱) chert (۱) کلسیت (۱) سازند آسماری (۱) آکوامارین (۱) انیدرید (۱) جنوب لردگان (۱) چینه نگاری سکانسی (۱) مخروط افکنه (۱) چیستی (۱) نمی نویسم (۱) مشاوره پایان نامه (۱) زمین شناسی نفت ایران (۱) آزمون دکتری90 (۱) phd سراسری (۱) sand (۱) turquoise (۱) زور (۱) فیلد (۱) ruby (۱) مکانیک خاک (۱) کانی شناسی (۱) ماسه (۱) عمر زمین (۱) آنچه هستم (۱) چرت (۱) گنبد نمکی (۱) شیعه علی (۱) زمین لغزش (۱) کوارتز (۱) دکتر آقانباتی (۱) عسلویه (۱) پایان نامه (۱) یاقوت (۱)
دوستان من فصل نامه رسوب و سنگ رسوبی دانشکاه آزاد اسلامی واحد شاهرود دکتر سید علی آقانباتی انجمن علمی زمین شناسی دانشگاه تهران تازه های رسوب و سنگ رسوب سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور انجمن علمی زمین شناسی دانشگاه تربیت معلم سازمان زمین شناسی ایالات متحده جمعیت زمین شناسان ایالات متحده مدیریت سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی شمال شرق یاران زمین بیابانها و کویرهای ایران نقشه های زمین شناسی استان خراسان بانک اطلاعاتی نشریات کشور اهدای عضو فروغ فرخزاد کسب درآمد پرتال جامع مشاور ژئوتکنیک bijanuord مترجم متن آن لاین وبلاگ زمین شناسی مصطفی صبوحی پایگاه ملی داده های علوم زمین کشور پرتال زیگور طراح قالب