سید علی اصغر شفیع پور
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ سید علی اصغر شفیع پور
آرشیو وبلاگ
      اشتوکلین ()
فیروزه (Turquoise) نویسنده: سید علی اصغر شفیع پور - ۱۳٩۳/۳/٦

از جمله سنگ های قیمتی و پرطرفدار است که
از هفت هزار سال پیش تا امروز در ایران محبوبیّت داشته است. علّت این که این سنگ
به ترکوئیز (سنگ ترکی) معروف است، این است که در گذشته ها، فیروزه ی صادراتی ایران
از طریق ترکیه به اروپا صادر می شده و خریداران اروپایی به اشتباه گمان می کرده
اند که این سنگ اصالتاً مربوط به ترک هاست.

کانی فیروزه که در واقع فسفات آلومینیوم با سختی حدود شش
است، به طور طبیعی در طیف متنوّعی از رنگ ها
از آبی آسمانی روشن تا سبز تیره یافت می شود. رنگ آبی معروف آن، کمیاب ترین و لذا
گران ترین نوع فیروزه است و هرچه رنگ آن به سبز یا آبی کم رنگ متمایل شود، به
تنوّع آن افزوده و از قیمت آن کاسته می شود.

مرغوب ترین و گران بهاترین نوع فیروزه، نیشابوری است
که از دو هزار سال پیش تا امروز از روستایی در حوالی نیشابور استخراج شده است.
انواع اصلی فیروزه ی نیشابور عبارت اند از: فیروزه ی "عجمی" که گرد و
درشت است و دارای فیروزه ی خالص به رنگ آبی سیر است و گران ترین نوع می باشد و
فیروزه ی "شجری" که به فیروزه ی رگه دار اطلاق می شود. البته به جز این
دو تقسیم بندی، انواع دیگری از فیروزه با اسامی عجمی نیم رنگ، عربی، توفال، توفال
نیم رنگ، توفال سفید، چغاله، شکوفه، چال یا نرم و درشت نیز وجود دارد که با وجود
مشابهت های کلّی، هریک ویژگی های خاصّ خود را داراست.

معروف ترین ذخایر فیروزه در دنیا عبارت است از:
ایران، آمریکا، آرژانتین، استرالیا و افغانستان. اَشکال مختلف فیروزه که از این
معادن به دست می آید، شامل دانه ای ریز، فیروزه ی ریز، کمپکت، متخلخل، کلیرای،
خوشه ای، دندریتی و گاه پوششی است. فیروزه ظاهراً به صورت نامتبلور و به صورت رگه
و دانه های پراکنده در داخل سنگ مادر یافت می‌ شود و غالباً به صورت نهان بلور است.
میزان بلور‌های فیروزه در طبیعت بسیار کم است و به علّت جلاپذیری و رنگ خاص، مورد
توجّه قرار می گیرد.

فیروزه بیشتر اوقات در رسوبات مس در محیط های بایر و
نسبتاً کم آب یافت می شود. فیروزه در مکان هایی به وجود می آید که میزان مس موجود
در منطقه بالا باشد. فیروزه بر اثر محلول های سطحی مس دار بر روی سنگ های غنی از
فسفر و گاهی نیز بر اثر محلول های سطحی مس دار بر روی فسیل های استخوانی جانوران
به وجود می آید.

رنگ فیروزه ممکن است به تدریج به رنگ سبز تغییر کند.
علّت این امر قرار گرفتن کانی به مدّت زیاد در نور شدید یا حرارت است که باعث رنگ
پریدگی و در نتیجه کم ارزش شدن کانی می‌ شود.

فیروزه ی مصنوعی را از رنگ کردن سنگ "مها"
به دست می آورند که به نام "خضرا" نیز نامیده می شود. این فیروزه در
صورت شکسته شدن از فیروزه ی اصل تشخیص داده می شود، چون سطح شکستگی آن بر خلاف
فیروزه ی اصل، سفید است. برای آزمایش اصالت فیروزه گاه از شعله استفاده می کنند.
در اثر آزمایش با فوتک، فیروزه شکاف برداشته و رنگ قهوه ای پوسته پوسته پیدا می‌
کند و رنگ شعله هم سبز مات می شود. جواهرفروشان برای تشخیص اصالت فیروزه از روش
فوتک استفاده می‌کنند؛ بدین صورت که سطح پشتی فیروزه را تحت تأثیر شعله قرار می
دهند، سپس با ذرّه بین، محلّ حرارت داده شده را مشاهده می کنند. در صورت قهوه ای
پوسته پوسته شدن، آن فیروزه، اصل است. گرچه پیش تر این کانی تنها از سنگ فیروزه به
دست می آمد، امروزه همانند دیگر کانی‌ ها، به صورت مصنوعی نیز فرآوری می شود، به
گونه ای که حتّی تشخیص طبیعی یا مصنوعی بودن آن برای کارشناسان نیز بدون بهره گیری
از روش های آزمایشی، دشوار است.

مهم ترین خطری که فیروزه را تهدید می کند، ایجاد
خراش، آب داغ و موادّ شیمیایی خانگی است و دلیل آن نیز ترکیب هیدراتی در سنگ است.
فیروزه سنگ زنده ای محسوب می شود و نسبت به روغن و موادّ شیمیایی مانند موادّ
شوینده، بسیار حسّاس بوده و تغییر رنگ می دهد. خلل و فرج های موجود در سنگ باعث
جذب چربی ها و موجب تغییر رنگ فیروزه می شود. فیروزه در مقابل سه چیز بیشتر عکس‌العمل
نشان می دهد و لذا نباید با آن ها تماس پیدا کند: روغن، کرم و ادکلن. به علّت خلل
و فرج های زیادی که درون فیروزه وجود دارد، بهتر است به جای آب، با پارچه های نخی
نرم و تمیز و یا چرم جلا داده شود.

فیروزه ها جواهرات نسبتاً نرم و کاملاً حسّاس هستند؛
بدین معنی که فیروزه می تواند طیّ زمان، کم رنگ شود. به همین دلیل امروزه حتّی
برای فیروزه هایی با کیفیت عالی، یک مرحله بهسازی شامل واکس زدن در نظر گرفته می
شود. واکس زدن باعث می شود تا ضمن افزایش سختی و در نتیجه افزایش دوام کانی، از
محو شدن رنگ فیروزه در گذر زمان نیز جلوگیری شود. واکس فیروزه یک نوع رزین مصنوعی
است که طیّ روشی خاص با فرو بردن فیروزه در آن صورت می گیرد. امروزه بسیاری از
فیروزه ها به کمک این روش، بهسازی می شوند و این عمل حتّی باعث افزایش قیمت و
مرغوبیّت فیروزه می شود.

فیروزه موجب افزایش نشاط و شادمانی می شود و به
متولّدین اسفند نسبت داده می شود. این سنگ از یک سو موجب تقویت بنیه، محافظت در
برابر انرژی های منفی و بهبود ارتباطات اجتماعی می شود و از سوی دیگر، در درمان
بیماری های کبد و غدد، رفع سردرد و میگرن و نیز تقویت و جلای چشم مفید است.

در روایات اسلامی نیز به استفاده از فیروزه توصیه شده
و جزء سنگ های مستحب محسوب می شود. گفته شده هرکس در قنوت نماز با انگشتر فیروزه،
دست به سوی آسمان فیروزه ای رنگ بالا ببرد، دعایش حتماً مستجاب خواهد شد. در همین
راستا از امام صادق (ع) نقل کرده اند: فیروزه موجب سیری و رفع فقر مردان و زنان
مؤمن می شود و دور گرداننده ی دردها از دیده های ایشان است. هم چنین گفته اند که
صاحب انگشتر فیروزه از گزند حشرات موذی در امان خواهد بود. البته یکی از خواصّ
فیروزه نیز این است که هیبت را ساقط می کند و لذا صاحب آن جبروت و جذبه نخواهد
داشت؛ به دلیل همین باور است که از دیرباز سلاطین و حکّام از به دست کردن انگشتر
فیروزه حذر کرده اند.

سنگ فیروزه را می توان در قالب های مختلف از سنگ خام
گرفته تا نگین انگشتری، گردن آویز، گوشواره، مچ بند، تابلوهای هنری فیروزه نوشت و
سایر قالب ها و تراش های مورد نظر، تهیّه یا سفارش کرد.

 

  نظرات ()
مطالب اخیر آکوامارین تورمالین برمه رز کلسیت تصویر میکروسکوپی از ماسه سنگ گلاکونیت دار فلینت Flint (چرت) گالری تصاویر از دانه های ماسه فلوتستون رودستون فریمستون بافلستون
کلمات کلیدی وبلاگ دکتر شریعتی (۱٤) خدا (۱٠) علی (٧) تکامل (٥) امبری و کلوان 1971 (٥) شاملو (٤) عدالت (۳) عرفان (۳) حق (۳) رسوب شناسی (٢) زمین شناسی (٢) بازیافتگی (٢) تورمالین (٢) عشق (٢) تنهایی (٢) مولانا (٢) پرواز (٢) رودخانه بریده بریده (٢) braded stream (٢) پوسته ایران (٢) دکتر یوان اشتوکلین (٢) سبخا (٢) استروماتولیت (٢) مشاوره پایان نامه میکروفاسیس (٢) سازند پابده (٢) tourmaline (٢) دیاپیریسم (٢) بافت انترولیتیک (۱) محیط رسوبی (۱) تی پی (۱) طاقدیس کاذب (۱) چین رسوبی (۱) ساختمان رسوبی (۱) فرمول محاسبه ضخامت واقعی لایه (۱) ضخامت واقعی لایه (۱) مشاوره پایان نامه سنگ شناسی رسوبی (۱) مشاوره محیط رسوبی (۱) مشاوره چینه نگاری سکانسی (۱) تکتونیک البرز شرقی (۱) تکتونیک البرز مرکزی (۱) رخساره های سازند هجدک (۱) ماسه سنگ های سازند هجدک (۱) محیط رسوبی سازند هجدک (۱) شیست های گرگان (۱) سکانس استراتیگرافی آسماری (۱) کیفیت مخزنی آسماری میدان شادگان (۱) دباپیر (۱) چینه نگاری ژئوشیمیائی (۱) ساختمان های رسوبی (۱) ساخت های رسوبی (۱) سازند شیلی پابده (۱) تکوین پوسته قاره ای ایران (۱) پوسته ایران زمین (۱) زمین لغزش افغانستان (۱) پلاگ های زاگرس (۱) دیاپیرهای زاگرس (۱) محیط رسوبی رودخانه ای (۱) رسوبات رودخانه ای (۱) پابده (۱) عکس استروماتولیت (۱) تبریک روز پدر و مرد (۱) مشاوره پایان نامه زمین شناسی (۱) ندول انیدرید (۱) انیدرید ندولی (۱) jovan stocklin (۱) ندول های انیدرید عهد حاضر سبخایی (۱) انیدرید تبخیری (۱) اشتوکلین (۱) دکتر اسپهبد (۱) چینه شناسی (۱) رودخانه بریدد (۱) رودیست (۱) ریف رودیستی (۱) ژوراسیک کرتاسه (۱) اویستر (۱) چینه شناسی پالئوزوئیک ایران (۱) پالئوزویک (۱) اینوسراموس (۱) inoceramus (۱) فسیل کرتاسه (۱) فسیل ژوراسیک (۱) ضخامت لایه (۱) محاسبه ضخامت واقعی لایه (۱) سپتاریا (۱) septaria (۱) ندول سپتاریا (۱) بایندستون (۱) bindstone (۱) بافلستون (۱) bafflstone (۱) فریمستون (۱) framestone (۱) رودستون (۱) rudstone (۱) فلوتستون (۱) floatstone (۱) دانه های ماسه (۱) ماسه زیر میکروسکوپ (۱) فلینت (۱) flint (۱) گلاکونیت (۱) ماسه سنگ گلاکونیتی (۱) رز کلسیت (۱) rose calcite (۱) calcite (۱) burmese tourmaline (۱) محبت (۱) آسمان (۱) عقاب (۱) تغییر (۱) خاک (۱) زمین (۱) شکست (۱) شناخت (۱) فیروزه (۱) aquamarine (۱) قانون جذب (۱) روح من (۱) دکتر قریب (۱) فسیل (۱) سن زمین (۱) تقوی (۱) رمضان (۱) پیروزی (۱) بهار (۱) فروغ (۱) غدیرخم (۱) نوروز (۱) اوشو (۱) مرگ (۱) انتظار (۱) من (۱) زندگی (۱) پنجره (۱) همایش (۱) ایمان (۱) انسان (۱) دیاژنز (۱) کوهزائی لارامین (۱) chert (۱) کلسیت (۱) سازند آسماری (۱) آکوامارین (۱) انیدرید (۱) جنوب لردگان (۱) چینه نگاری سکانسی (۱) مخروط افکنه (۱) چیستی (۱) نمی نویسم (۱) مشاوره پایان نامه (۱) زمین شناسی نفت ایران (۱) آزمون دکتری90 (۱) phd سراسری (۱) sand (۱) turquoise (۱) زور (۱) فیلد (۱) ruby (۱) مکانیک خاک (۱) کانی شناسی (۱) ماسه (۱) عمر زمین (۱) آنچه هستم (۱) چرت (۱) گنبد نمکی (۱) شیعه علی (۱) زمین لغزش (۱) کوارتز (۱) دکتر آقانباتی (۱) عسلویه (۱) پایان نامه (۱) یاقوت (۱)
دوستان من فصل نامه رسوب و سنگ رسوبی دانشکاه آزاد اسلامی واحد شاهرود دکتر سید علی آقانباتی انجمن علمی زمین شناسی دانشگاه تهران تازه های رسوب و سنگ رسوب سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور انجمن علمی زمین شناسی دانشگاه تربیت معلم سازمان زمین شناسی ایالات متحده جمعیت زمین شناسان ایالات متحده مدیریت سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی شمال شرق یاران زمین بیابانها و کویرهای ایران نقشه های زمین شناسی استان خراسان بانک اطلاعاتی نشریات کشور اهدای عضو فروغ فرخزاد کسب درآمد پرتال جامع مشاور ژئوتکنیک bijanuord مترجم متن آن لاین وبلاگ زمین شناسی مصطفی صبوحی پایگاه ملی داده های علوم زمین کشور پرتال زیگور طراح قالب