تکوین پوسته قاره ای ایران

تکوین پوسته قاره ای ایران:

مقدمه

تکوین وتکامل پوسته ایران را می‌توان از وقتی دنبال کرد که ماوضعیت ابتدایی پوستهایران و حوادث حاکم بر آن پس از تشکیل پوسته را بدانیم. داده‌ها و اطلاعات مااز وضعیت پوسته اولیه ایران بسیار ناچیز است و می‌دانیم که درحدود 1.7 میلیارد سالقبل تنها قاره بزرگ آن زمان به نامپانگه‌آتقسیم گردیده و دوقاره شمالی و جنوبی بهناماوراسیاوگندوانابوجود آمد. در رابطهبا وضعیت اولیه پوستهایران بایستی بدانیمکه آیا سرزمینهای ایران بخشی از قاره گنداوانا بوده است یابخشی ازاوراسیا.

تاثیر فاز کوهزایی کاتانگائین در پوسته ایران

همزمان و پساز فاز کوهزاییکاتانگائین ، پوستهقاره‌ای ایران دچار چین‌خوردگی و شکستگیهای عمیق شد و بتدریجسیستم هورست و گرابنبر آن حکمفرما شد و این امر باعث تفاوت رخساره‌‌های رسوبی درپالئوزوئیکگردید. شواهد این امروجودماگماتیسم شکافیآلکالن در آذربایجان (قره داش) ، کاشمر (تکنار) ،بافق (اسفوردی) ، جزیره هرمز و کرمان (سری ریز و دزو) و محمد آباد گرگان (ایگمنبریت) است. همراهاینفعالیتآتشفشانی، اسید و توده‌هاینفوذی آلکالن در پوسته قاره‌ای تزریق شده‌اند (گرانیت دوران ، موته، زریگان و نریگان). طی پالئوزوئیک نیز این وضع ادامه داشتهاست و در کامبرینناحیه جام توده‌های بازیک ، در کامبرین آوج ‌دیاباز ، در اردویسینماکو فوران آتشفشانیدایست و آندزیت در سیلورین نیور (گدازه‌های ملافیری و بازالتی) و... گزارش شده‌اند. وجود گدازه‌های ملانیری و بازالتی در قاعده سازند جیرود ، خوشییلاق و... ناشی ازحرکات کششی بوده است.

تاثیر فاز کوهزایی هرسی‌نین و سیمرین

باکوهزاییهای هرسی‌نین که درکربنیفر رخداده است،دریای بین کندوانا و اوراسیا (پالئوتتیس) بسته شد. بر اثر اینکوهزایی بخش مهمی ازاروپا از آب خارج شد با حرکات سیمرین پیشین ، ایران به اوراسیامتصل شد و بخش اعظمایران از آب خارج شد و محیط مساعدی برای تشکیل رسوبات زغال سنگیدر شمال ، مرکز و شرقایران فراهم گردید. با کوهزایی آلپی ایران بطور کلی تحت تاثیرقرار گرفتومورفولوژیکنونی کشور ، پایهریزیشد.

چنانکه قبلا اشارهگردید در پی سنگ ایران ، سیستم هورست و گرابن توسعهداشته و به عبارتیخرده قاره‌هایی جدا از هم وجود داشته که اثرات چین‌خوردگی آلپیتغییرات مهمی از جملهدر گرگونی و فعالیت ماگمایی در حواشی خرده قاره‌ها و در نهایتجوش خوردن آنها بوجودآورده است. در محل جوش‌خوردگی ، پوسته اقیانوسی بین آن دو حذفو به صورت نوارهایافیولیتی در‌آمده است.

موقعیت ایران در تریاس

داده‌هایپالئومغناطیس و شواهد زمین‌شناسی نشانمی‌دهد که ایرانحداقل تا اواخردونینبخشی از قاره گنداونابوده است که در شمال شرقی گندوانا سرزمینهای عربستان ، سومالی، هند و چین قرارداشته است و طی کربنیفر از گندوانا جدا شده و احتمالا در اواخرتریاس به اوراسیا

/ 0 نظر / 15 بازدید