شیست های گرگان

شیست هاى گرگان PЄgs

تى‌یتز (1877Von Astar

 

 
شیست هاى گرگان PЄgs

تى‌یتز (1877) نخستین زمین‌شناسى است که شیست‌هاى گرگان را شناسایى کرده است. اشتال (1911) به این سنگ نهشتــه‌هاى دگرگون (Schiefergesteine der Gegend Von Astarabad)  نــام و آنهـــا را در نقشــه زمیــن‌شناسى ایــران بـه مقیـــاس 1:6،000،000 نمــایش داد.

واژه « شیست‌هاى گرگان » نام پیشنهادى گانسر (1951) است که در زمین‌شناسى ایران نامى آشنا و معرف پى‌سنگ پرکامبرین البرز دانسته مى‌شود. این واحد سنگى که از جنوب گرگان تا حدود 120 کیلومترى باختر این شهرستان (جنوب خاورى نکا) رخنمون دارد تناوبى از سنگ‌هاى آتش‌فشانى بازیک دگرگون شده، کوارتزیت، کوارتزویک و به ویژه شیست‌هاى تیره‌رنگ است که مرز شمالى آن محدود به گسل خزر و در جنوب به وسیله همبرى گسل بر روى سنگ‌‌هاى پالئوزوییک بالایى رانده شده است. گانسر (1951)، اشتوکلین (1968) و . . . زمین‌شناسایى هستند که به دلیل وجود نادگرگونى‌هایى از پرکامبرین پسین در نواحى نزدیک به این واحد سنگى، شیست‌هاى گرگان را پى‌سنگ پرکامبرین کوه‌هاى البرز دانسته‌اند. ژنى (1977) نیز به لحاظ دستیابى به سن‌هاى پرتوسنجى کهن (300 ± 1278 تا 100 ± 985 میلیون سال) و همچنین با تکیه بر پاره‌اى شواهد چینه‌نگارى، شیست‌هاى گرگان را به سن پرکامبرین دانسته است.

داده‌هاى دیرینه‌شناسى و همچنین مقایسه‌هاى منطقه‌اى، پرکامبرین بودن شیست‌هاى گرگان را پرسش‌آمیز ساخته است.

هوشمند‌زاده و همکاران (1367)، پرکامبرین بودن شیست‌هاى گرگان را مردود دانسته و با توجه به فرآیندهاى دگرگونى تدریجى مابین این سنگ‌نهشته‌ها و ردیف‌هاى پرکامبرین پسین (سازند محمدآباد) و کامبرین پیشین (سازند لالون) تمام این سنگ‌ها را از آن اواخر پرکامبرین تا میانه پالئوزوییک مى‌دانند.

پیدایى پاره‌اى از سنگواره‌هاى پالئوزوییک سبب گردیده تا حمدى (1374)، قویدل (منتشر نشده) شیست‌هاى گرگان را به سن پالئوزوییک بدانند.

در نقشه زمین‌شناسى 1:100،000 گرگان صبورى (1379) به لحاظ دستیابى به پالینومورف‌هاى اردویسین (نگاه کنید به شیست‌هاى گرگان در برگه گرگان)، این واحد سنگ‌چینه‌اى، به سن اردویسین معرفى شده است.

علوى (1991)، شیست‌هاى گرگان را شامل بخش‌هایى از سنگ‌هاى ماگمایى اردویسین - دونین و توالى سکویى دونین - تریاس میانى (با خاستگاه قاره‌اى) مى‌داند که در تریاس پسین و در اثر برخورد صفحه ایران و توران دگرگون و دگرشکل شده است.

افتخارنژاد و بهروزى (1370)، شیست‌‌هاى گرگان را با منشورهاى برافزاینده بقایاى تتیس کهن مشهد (خاستگاه اقیانوسى) قابل قیاس و به سن پرمین دانسته و عامل دگرگونى را با رویداد سیمرین پیشین وابسته مى‌داند.

ولایتى (1381)، بر پایه هاگ‌‌هاى شبه قارچ، شیست‌هاى گرگان را به سن ترشیرى دانسته است.

به نظر مى‌رسد که شیست‌هاى گرگان یک واحد سنگ‌چینه‌اى در مرتبه سازند نباشد. به گفته دیگر این انباشته‌ها، مجموعه درهمى از اولیستولیت‌هاى گوناگون به سن‌ها و جنس‌هاى متفاوت‌اند که به لحاظ قرار‌گیرى اتفاقى در محل زمیندرز تتیس کهن، با یکدیگر درهم‌ آمیخته‌اند

/ 0 نظر / 15 بازدید